Όταν, βέβαια, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προχώρησε στη Διακήρυξη των Αθηνών, δεν είχε καμία αυταπάτη ότι θα λύνονταν τα διαχρονικά προβλήματα των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Προσδοκούσε, ωστόσο, στην αποκλιμάκωση της έντασης. Τα «ήρεμα νερά» έχουν αντιμετωπιστεί από πολλούς ως ένα επικοινωνιακό πυροτέχνημα, συνέβαλαν, ωστόσο, τόσο στη μείωση του κινδύνου ενός θερμού επεισοδίου όσο και στην εξοικονόμηση σημαντικών οικονομικών πόρων από τις διαδικασίες αναχαίτισης τουρκικών αεροσκαφών στον ελληνικό εναέριο χώρο.
Τα «ήρεμα νερά» βόλευαν επίσης τους Ευρωπαίους και τους συμμάχους στο ΝΑΤΟ, οι οποίοι πίεζαν για αποφυγή ενδοσυμμαχικών εντάσεων, εν μέσω μιας ευρύτερης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Στο σήμερα, όμως, οι τελευταίες εξελίξεις αυξάνουν τις ανησυχίες για τη βιωσιμότητα των «ήρεμων νερών». Η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν έφυγε ποτέ από το τραπέζι και το ζήτημα επανήλθε στο προσκήνιο ύστερα από αποκάλυψη του Bloomberg σχετικά με την προώθηση τουρκικού νομοσχεδίου που συνδέεται με αυτήν. Η ελληνική πλευρά αντέδρασε έντονα καθώς, κατά την οπτική των Αθηνών, θα το νομοσχέδιο θα αποτελούσε επίσημη θεσμοθέτηση του επεκτατικού δόγματος. Η ψήφισή του όμως μετατέθηκε για το φθινόπωρο του 2026 και το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι αν ο Ερντογάν θα επιμείνει τελικά σε αυτό.
Ταυτόχρονα, οι καταγγελίες για παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου από τουρκικά μαχητικά έχουν πυκνώσει το τελευταίο διάστημα.
Το τελευταίο επεισόδιο
Εν τω μεταξύ, το προεδρικό διάταγμα του Ερντογάν για τα δύο θαλάσσια πάρκα, το πρώτο γύρω από το Καστελλόριζο και το δεύτερο μεταξύ της Σαμοθράκης και της Λήμνου, ενίσχυσε εκ νέου τις φωνές όσων αμφισβητούν την πραγματική ύπαρξη «ήρεμων νερών».
Το ΥΠΕΞ υποστηρίζει ότι τα πάρκα αυτά δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα. Το κατά πόσο, ωστόσο, θα επηρεάσουν την επιδείνωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων θα φανεί στην πράξη.
Καταλύτης για εξελίξεις στο εσωτερικό τα ελληνοτουρκικά;
Σε κάθε περίπτωση, οι τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο αλλάζουν τη δημόσια ατζέντα στην εσωτερική πολιτική σκηνή, σε μια περίοδο που θεωρείται – έστω και άτυπα – προεκλογική.
Ήδη ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος είχε αντιταχθεί στη Διακήρυξη των Αθηνών, έκανε λόγο για απόπειρα «πειρατείας» της Τουρκίας στο Αιγαίο, αφήνοντας αιχμές για έλλειψη κυβερνητικής στρατηγικής έναντι της Άγκυρας. Ο Μεσσήνιος πολιτικός αναμένεται να προχωρήσει σε ανακοινώσεις σε εύλογο χρονικό διάστημα σχετικά με τον νέο πολιτικό φορέα που σχεδιάζει να ιδρύσει.
Οι προοπτικές του νέου κόμματος μπορεί να μη «τρομάζουν» το Μέγαρο Μαξίμου, ωστόσο αναγνωρίζεται ότι μπορούν να στοιχίσουν στη Νέα Δημοκρατία μια κρίσιμη μάζα συντηρητικών ψηφοφόρων, πόσο μάλλον όταν κυριαρχούν στον δημόσιο διάλογο τα «νέφη» γύρω από τα ελληνοτουρκικά και με τον Σαμαρά να αυτοπροβάλλεται ως δικαιωμένος.
Σκληρή γραμμή για τα εθνικά θέματα διατηρεί και το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη, το οποίο κάλεσε την κυβέρνηση να πιέσει την Ευρωπαϊκή Ένωση να επιβάλει κυρώσεις στην Άγκυρα. Κυρώσεις ζήτησε και η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα. Εντούτοις, αν και η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, έχει κρατήσει διακριτικά αποστάσεις από την τουρκική ρητορική, φαντάζει εξαιρετικά δύσκολο η Ευρωπαϊκή Ένωση να προχωρήσει σε κινήσεις κατά της Άγκυρας, δεδομένου ότι τη θεωρεί απαραίτητη για το νέο σύστημα ασφαλείας που διαμορφώνεται στην Ευρώπη.
Κίνδυνος αμφισβήτησης εκ των έσω για τον Μητσοτάκη
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να πιεστεί και εσωκομματικά μετά τις πρόσφατες εξελίξεις. Ο Υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας δεν έδωσε εξάλλου ποτέ την εικόνα ενός υπουργού που ασπάστηκε τα «ήρεμα νερά», επιμένοντας στη σκληρή γραμμή του, η οποία δεν διαφέρει ιδιαίτερα από εκείνη του Αντώνη Σαμαρά. Όμοια είναι η κατάσταση και στους «καραμανλικούς». Τα εκλογικά αποτελέσματα του Μητσοτάκη δεν έχουν επιτρέψει σε εσωκομματικούς ανταγωνιστές να αμφισβητήσουν ευθέως την ηγεσία της ΝΔ και την πολιτική που ακολουθεί, ωστόσο αυτό μπορεί να αλλάξει αν στην επόμενη εκλογική μάχη υπάρξει μεγάλη μείωση του ποσοστού και απώλεια της αυτοδυναμίας. Σε μια τέτοια περίπτωση, οι ίδιοι οι χειρισμοί του Μαξίμου στα ελληνοτουρκικά κινδυνεύουν να θεωρηθούν μέρος του προβλήματος, αυξάνοντας περαιτέρω την εσωκομματική πίεση στον πρόεδρο της ΝΔ.
Συνεπώς, ο πρωθυπουργός καλείται να πείσει το εκλογικό ακροατήριο που τον στηρίζει για τη χρησιμότητα των «ήρεμων νερών». Σε περίπτωση νέων ρωγμών, θα κληθεί να αναπτύξει κάποιο νέο αφήγημα για τα εθνικά θέματα, το οποίο δεν θα ακυρώνει ωστόσο τις αποφάσεις και τις κινήσεις των τελευταίων ετών, ώστε να μην αποδυναμωθεί εντός του κόμματός του.
Υπό αυτό το πρίσμα, οι τελευταίες κινήσεις της Τουρκίας, σε συνδυασμό με το κλίμα ανασφάλειας που επικρατεί στην Ευρώπη λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και τη μόνιμη κρίση στο Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ, δημιουργούν ένα εξαιρετικά σύνθετο γεωπολιτικό σκηνικό, στο οποίο οποιαδήποτε κυβέρνηση θα καλούνταν να λάβει αποφάσεις δύσκολες και, σε πολλές περιπτώσεις, δυσάρεστες.
