Η συμφωνία αποτελεί προϊόν πολυετών και διακριτικών διαπραγματεύσεων μεταξύ των δύο πλευρών και προβλέπει ταυτόχρονα την παράδοση στη Βουλγαρία των λειψάνων του Τσάρου Σαμουήλ, όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισμού.
Σήμερα, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και ο υπουργός Πολιτισμού της Βουλγαρίας Εφτίμ Μιλόσεφ υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης, το οποίο αφορά την αμοιβαία «κατάθεση» κειμηλίων ιστορικής σημασίας για τις δύο χώρες, σύμφωνα με το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού.
Τα 48 κειμήλια που επιστρέφουν στην Ελλάδα προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Τα αντικείμενα μεταφέρθηκαν στη Σόφια το 1917 και έκτοτε παρέμεναν είτε σε έκθεση είτε σε αποθήκευση στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας.
Σε αντάλλαγμα, η Ελλάδα πρόκειται να παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που εντοπίστηκαν το 1965 στη Βασιλική του Αγίου Αχίλλειου από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο και τα οποία έχουν ταυτοποιηθεί ως λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ της Βουλγαρίας, που βασίλεψε από το 997 έως το 1014.
Στη Βουλγαρία θα μεταφερθεί επίσης το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό που βρέθηκε στις τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής. Τα λείψανα βρίσκονταν τα τελευταία χρόνια στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη.
Παράλληλα, Ελλάδα και Βουλγαρία συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για την ταυτοποίηση και την ενδεχόμενη ένταξη σε νέα συμφωνία ιστορικών αντικειμένων που παρουσιάζουν αμοιβαίο ενδιαφέρον, αλλά δεν περιλαμβάνονται στην παρούσα συμφωνία.
Η υπογραφή των σχετικών πρωτοκόλλων έχει προγραμματιστεί για το πρωί του Σαββάτου 3 Οκτωβρίου, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του προέδρου της Βουλγαρίας Ρούμεν Ράντεφ, σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου.
Τα κειμήλια που επιστρέφουν στην Ελλάδα θα παραμείνουν σε έκθεση στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου 2026. Μετά την ολοκλήρωση της έκθεσης, θα παραδοθούν στις Ιερές Μονές Τιμίου Προδρόμου Σερρών και Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, καθώς και στην Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, ανάλογα με την προέλευση κάθε κειμηλίου.
