Την ενδεχόμενη διενέργεια ειδικού ελέγχου στα τραπεζικά δάνεια που συνδέονται με τη χρηματοδότηση κέντρων δεδομένων (data centers) εξετάζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), καθώς εντείνονται οι ανησυχίες για τους χρηματοοικονομικούς κινδύνους που ενδέχεται να προκύψουν από ενδεχόμενη μεταστροφή του επενδυτικού κλίματος απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη (AI) και από πιθανή αναθεώρηση των αποτιμήσεων στον κλάδο.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, ανώτατα στελέχη της ΕΚΤ έχουν ήδη θέσει εσωτερικά το ενδεχόμενο μιας τέτοιας αξιολόγησης, ενώ το ζήτημα έχει συζητηθεί και με τραπεζικά ιδρύματα που εποπτεύονται από την ευρωπαϊκή νομισματική αρχή.
Η κινητικότητα αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αυξημένης εποπτικής επαγρύπνησης διεθνώς απέναντι στην έκθεση των τραπεζών στους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης. Οι αρμόδιες αρχές ανησυχούν ότι η άνοδος των επιτοκίων, σε συνδυασμό με τις αυξανόμενες αντιδράσεις για την επέκταση των data centers, θα μπορούσε να ασκήσει πιέσεις σε έναν τομέα όπου η τραπεζική χρηματοδότηση αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς.
Όπως ανέφερε μία από τις πηγές που επικαλείται το Bloomberg, ο έλεγχος θα μπορούσε να περιλαμβάνει επιτόπιες επιθεωρήσεις σε τράπεζες, με αντικείμενο τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούν κρίσιμες παραμέτρους των συγκεκριμένων χρηματοδοτήσεων. Μεταξύ άλλων, θα εξεταζόταν πώς υπολογίζουν τις μελλοντικές ταμειακές ροές, πώς αποτιμούν τις εξασφαλίσεις που συνοδεύουν τα δάνεια και κατά πόσο σχηματίζουν επαρκείς προβλέψεις για ενδεχόμενες αθετήσεις πληρωμών.
Ωστόσο, δεύτερη πηγή διευκρίνισε ότι μια τέτοια διαδικασία δεν αναμένεται να έχει την ίδια ευρύτητα με τον έλεγχο που είχε πραγματοποιήσει η ΕΚΤ πριν από αρκετά χρόνια στον τομέα της χρηματοδότησης επιχειρήσεων με υψηλή μόχλευση (leveraged finance), ο οποίος είχε προκαλέσει εντάσεις στις σχέσεις της με τις τράπεζες. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί η μεθοδολογία ούτε το εύρος της ενδεχόμενης αξιολόγησης για τα data centers και τους ευρύτερους κινδύνους που σχετίζονται με την AI.
Οι πηγές ζήτησαν να μην κατονομαστούν, καθώς αναφέρονταν σε εσωτερικές συζητήσεις. Η ΕΚΤ απέφυγε να σχολιάσει τις πληροφορίες.
Οι αναταράξεις στις αγορές εντείνουν την ανησυχία
Οι πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ και οι επιπτώσεις τους στις χρηματιστηριακές αγορές έφεραν εκ νέου στο προσκήνιο τους κινδύνους που συνδέονται με τις μαζικές επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη. Τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ αυτή την εβδομάδα ενίσχυσαν την αβεβαιότητα, καθώς οι επενδυτές ανησύχησαν ότι η επικράτηση των Δημοκρατικών και στα δύο σώματα του Κογκρέσου θα μπορούσε να επιβραδύνει την ανάπτυξη της AI.
Την Πέμπτη, ο Nasdaq βρέθηκε αντιμέτωπος με κύμα ρευστοποιήσεων, με τη χρηματιστηριακή αξία των εταιρειών του να υποχωρεί κατά περίπου 2,3 τρισ. δολάρια.
Την ίδια στιγμή, οι τράπεζες διεθνώς επιχειρούν ήδη να περιορίσουν την έκθεσή τους στον πιστωτικό κίνδυνο που συνδέεται με τη χρηματοδότηση των data centers. Για τον σκοπό αυτό, προχωρούν σε απευθείας πωλήσεις δανείων, μεταβιβάσεις σημαντικού μέρους του πιστωτικού κινδύνου (significant risk transfers), ασφαλιστικές καλύψεις έναντι πιστωτικών ζημιών, καθώς και συναλλαγές παραγώγων.
Αυξημένη επιφυλακτικότητα καταγράφεται και στην αγορά ομολόγων, όπου οι επενδυτές απαιτούν πλέον υψηλότερα ασφάλιστρα κινδύνου προκειμένου να αναλάβουν έκθεση σε εταιρικό χρέος που συνδέεται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Ενδεικτική είναι η πρόσφατη έκδοση ομολόγων της Alphabet Inc., η οποία άντλησε 6 δισ. ευρώ (6,7 δισ. δολάρια) στις αρχές της εβδομάδας, πραγματοποιώντας τη δεύτερη έκδοση σε ευρώ μέσα στο 2026. Για να προσελκύσει επενδυτές, η εταιρεία προσέφερε αισθητά υψηλότερες αποδόσεις σε σύγκριση με την αντίστοιχη έκδοση του Μαΐου.
“Περιορισμένη” η έκθεση των ευρωπαϊκών τραπεζών
Παρά τις αυξανόμενες ανησυχίες, η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (EBA) εμφανίζεται να εκτιμά ότι οι άμεσες επιπτώσεις μιας ενδεχόμενης κρίσης στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης για τις ευρωπαϊκές τράπεζες θα μπορούσαν να παραμείνουν ελεγχόμενες.
Ο πρόεδρος της EBA είχε δηλώσει τον προηγούμενο μήνα στο Bloomberg ότι ο πιθανός αντίκτυπος ενός κραχ που θα συνδεόταν με την AI στις ευρωπαϊκές τράπεζες φαίνεται “περιορισμένος”, καθώς λιγότερο από το 4% της συνολικής έκθεσης των τραπεζών της Ευρωπαϊκής Ένωσης αφορά τον ευρύτερο κλάδο της τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών (ICT), στον οποίο περιλαμβάνεται και η τεχνητή νοημοσύνη.
Ωστόσο, παρά τις πρόσφατες αναταράξεις, η χρηματοδότηση μέσω δανεισμού εκτιμάται ότι μπορεί να αυξηθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια, προκειμένου να καλύψει μέρος των τεράστιων κεφαλαιακών αναγκών για την ανάπτυξη των υποδομών AI.
Σύμφωνα με προβλέψεις της συμβουλευτικής εταιρείας McKinsey & Co., οι παγκόσμιες δαπάνες για την κατασκευή και ανάπτυξη data centers αναμένεται να φτάσουν τα 6,7 τρισ. δολάρια έως το 2030, δημιουργώντας σημαντικές ανάγκες για πρόσθετη τραπεζική και ομολογιακή χρηματοδότηση.
Η παρέμβαση Λαγκάρντ για τη χρηματοδότηση της AI
Τους προβληματισμούς της ΕΚΤ για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης και τις πιθανές επιπτώσεις στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα επιβεβαίωσε και η πρόεδρος της Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ.
Σε επιστολή της προς Ευρωπαίους νομοθέτες, η οποία δημοσιοποιήθηκε την Παρασκευή, η Λαγκάρντ ανέφερε ότι η ΕΚΤ “παρακολουθεί στενά τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης και τις επιπτώσεις της στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα”, χωρίς να κάνει ειδική αναφορά στον ενδεχόμενο έλεγχο των τραπεζικών δανείων.
Παράλληλα, προειδοποίησε για την αύξηση των επιπέδων χρέους και την πολυπλοκότητα των χρηματοδοτικών σχημάτων που αναπτύσσονται στο οικοσύστημα της τεχνητής νοημοσύνης.
Όπως επισήμανε, οι κίνδυνοι ενισχύονται από τις λεγόμενες κυκλικές χρηματοδοτικές σχέσεις, οι οποίες προκύπτουν μέσα από αλληλένδετες μετοχικές συμμετοχές και αμοιβαίες δεσμεύσεις μεταξύ επιχειρήσεων του κλάδου. Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από τη συμμετοχή ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων και αγορών (private markets) στη χρηματοδότηση των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων.
