Για την εφαρμογή της συγκεκριμένης ρύθμισης, το Υπουργείο Εσωτερικών εξέδωσε εγκύκλιο, την οποία υπογράφει ο Γενικός Γραμματέας κ. Ιωάννης Φουστανάκης, με την οποία καθορίζονται τα βήματα που καλούνται να ακολουθήσουν οι δημόσιοι φορείς. Με τον τρόπο αυτό, η ανάρτηση των εγκυκλίων στις ιστοσελίδες των υπηρεσιών που τις εκδίδουν παύει να αποτελεί απλώς μία πρακτική διαφάνειας και καθίσταται απαραίτητη προϋπόθεση για να συνεχίσουν να ισχύουν.
Για το ζήτημα ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, έκανε την ακόλουθη δήλωση:
«Η υποχρεωτική ανάρτηση των εγκυκλίων στις ιστοσελίδες των φορέων του δημοσίου, που τις εκδίδουν, είναι ένα ακόμα σημαντικό βήμα διαφάνειας με στόχο την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών και των επιχειρήσεων από το Κράτος.
Επί δεκαετίες, ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζεται στην πράξη ο νόμος καθοριζόταν σε μεγάλο βαθμό από εγκυκλίους, που ο πολίτης δεν μπορούσε να εντοπίσει. Χιλιάδες εγκύκλιες οδηγίες, άλλες σε ισχύ και άλλες σιωπηρά ξεπερασμένες από μεταγενέστερες τροποποιήσεις της νομοθεσίας, παρέμεναν διάσπαρτες στα αρχεία των υπηρεσιών. Ο πολίτης και η επιχείρηση δεν μπορούσαν να γνωρίζουν με βάση ποιες οδηγίες κρίνεται το αίτημά τους, ενώ συχνά ούτε ο ίδιος ο υπάλληλος ήταν σε θέση να βεβαιωθεί ποια οδηγία εξακολουθεί να ισχύει.
Τώρα θεσπίζουμε έναν κανόνα απλό και απόλυτο: Ό,τι δεν αναρτάται δεν ισχύει! Και δώσαμε προθεσμία μέχρι την 30ή Σεπτεμβρίου ώστε η Διοίκηση να βάλει σε τάξη το υλικό της και να το κωδικοποιήσει σε ενιαία κείμενα. Από την 1η Οκτωβρίου, όσες εγκύκλιοι δεν έχουν αναρτηθεί παύουν να ισχύουν. Ευχαριστώ το Υπουργείο Εσωτερικών και τις αρμόδιες υπηρεσίες του για την εγκύκλιο, που εξέδωσαν σε συνεργασία με την Αντιπροεδρία της Κυβέρνησης. Αυτό ακριβώς σημαίνει ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη, ένα κράτος που δεν κρατά κρυφούς τους κανόνες του και διευκολύνει τον πολίτη στην κατανόηση τους».
Τι προβλέπει ο νόμος Χατζηδάκη (ν. 5293/2026)
Μέχρι σήμερα, μία εγκύκλιος αποκτούσε ισχύ από τη στιγμή που αναρτούνταν στη «Διαύγεια». Με το νέο καθεστώς, όμως, η συγκεκριμένη ανάρτηση δεν είναι πλέον αρκετή. Κάθε εγκύκλιος θα πρέπει να δημοσιεύεται άμεσα και στην ιστοσελίδα της υπηρεσίας που την εκδίδει. Εάν δεν πραγματοποιηθεί μία από τις δύο απαιτούμενες αναρτήσεις, η εγκύκλιος δεν θα ισχύει και δεν θα παράγει έννομα αποτελέσματα.
Η διαδικασία, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην απλή δημοσίευση. Ο νόμος προβλέπει δύο επιπλέον υποχρεώσεις για κάθε υπηρεσία. Αφενός, οι εγκύκλιοι θα πρέπει να οργανώνονται σε θεματικές ενότητες, ώστε οι πολίτες να μπορούν να εντοπίζουν άμεσα εκείνες που τους αφορούν. Αφετέρου, θα πρέπει να αναφέρεται με σαφήνεια ποιες εγκύκλιοι ή ποια επιμέρους σημεία τους έχουν πάψει να ισχύουν εξαιτίας μεταγενέστερων αλλαγών στη νομοθεσία. Τον συντονισμό της διαδικασίας αναλαμβάνει η υπηρεσία που είναι υπεύθυνη για τη διοικητική υποστήριξη κάθε φορέα.
Η συγκεκριμένη υποχρέωση δεν περιορίζεται στον στενό πυρήνα του κρατικού μηχανισμού. Αφορά όλους τους φορείς που ασκούν δημόσια εξουσία, ανεξάρτητα από τη νομική μορφή τους. Στο πεδίο εφαρμογής περιλαμβάνονται τα Υπουργεία, οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, οι δήμοι και οι περιφέρειες, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, καθώς και οι ανεξάρτητες αρχές.
Η προθεσμία έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026
Προκειμένου οι υπηρεσίες να προσαρμοστούν στο νέο πλαίσιο, ο νόμος προβλέπει μεταβατικό διάστημα. Οι παλαιότερες εγκύκλιοι που βρίσκονταν σε ισχύ κατά την έναρξη εφαρμογής του νόμου εξακολουθούν να ισχύουν έως και τις 30 Σεπτεμβρίου 2026, χωρίς να απαιτείται μέχρι τότε η ανάρτησή τους στην ιστοσελίδα του αντίστοιχου φορέα.
Από την 1η Οκτωβρίου 2026, ωστόσο, κάθε εγκύκλιος που δεν θα έχει αναρτηθεί θα παύει αυτομάτως να ισχύει. Για την παύση ισχύος δεν θα απαιτείται κάποια πρόσθετη διοικητική πράξη, ενώ δεν προβλέπεται δυνατότητα εξαίρεσης.
Τι προβλέπει η εγκύκλιος για τις υπηρεσίες
Η εγκύκλιος απευθύνεται σε όλα τα Υπουργεία, τις Γενικές και Ειδικές Γραμματείες, τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης α΄ και β΄ βαθμού, τις ανεξάρτητες αρχές και το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους. Παράλληλα, προβλέπεται η κοινοποίησή της στα εποπτευόμενα νομικά πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου.
Πέρα από την υπενθύμιση των προβλεπόμενων προθεσμιών, η εγκύκλιος παρέχει και δύο πρακτικές κατευθύνσεις:
Αυτοματοποίηση της ανάρτησης. Συνιστάται στους φορείς να συνδέσουν τις ιστοσελίδες τους με τη διεπαφή προγραμματισμού εφαρμογών (API) που διαθέτει το πρόγραμμα «Διαύγεια», ώστε η διαδικασία ανάρτησης να πραγματοποιείται αυτοματοποιημένα και να περιορίζεται ο κίνδυνος παράλειψης. Η σχετική τεκμηρίωση είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση https://diavgeia.gov.gr/api/help.
Έκδοση νέων, ενιαίων εγκυκλίων. Αντί οι υπηρεσίες να περιοριστούν στην επισήμανση των τμημάτων των παλαιών εγκυκλίων που έχουν καταστεί ανενεργά, καλούνται να προχωρήσουν στην έκδοση νέων εγκυκλίων. Τα νέα αυτά κείμενα θα πρέπει να συγκεντρώνουν και να κωδικοποιούν όλες τις οδηγίες που εξακολουθούν να ισχύουν για κάθε αντικείμενο, καταργώντας παράλληλα στο σύνολό τους τις προηγούμενες εγκυκλίους.
Η δεύτερη αυτή κατεύθυνση έχει ιδιαίτερη σημασία και πέρα από την τυπική συμμόρφωση με τον νόμο. Εφόσον εφαρμοστεί, κάθε υπηρεσία θα μπορεί να διαθέτει για κάθε επιμέρους αντικείμενο ένα ενιαίο κείμενο οδηγιών, το οποίο θα είναι αναρτημένο και προσβάσιμο σε όλους. Με τον τρόπο αυτό περιορίζεται η ανάγκη αναζήτησης μέσα σε μεγάλο αριθμό διαδοχικών εγκυκλίων, όπου η μία τροποποιούσε ή συμπλήρωνε την άλλη, καθιστώντας συχνά εξαιρετικά δύσκολο για τους πολίτες να εντοπίσουν το ισχύον πλαίσιο.
