Το ψάρι αποτελεί θεμέλιο λίθο της μεσογειακής διατροφής, προσφέροντας πολύτιμα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας και βασικά ιχνοστοιχεία.
Παράλληλα, όμως, τα θαλάσσια οικοσυστήματα δέχονται ολοένα και μεγαλύτερη πίεση από ανθρωπογενείς ρύπους, με κυριότερο τον υδράργυρο, ένα τοξικό βαρύ μέταλλο που συσσωρεύεται στους ζωντανούς οργανισμούς.
Μια νέα επιστημονική μελέτη από Έλληνες ερευνητές φέρνει στο φως σημαντικά δεδομένα για ένα εξαιρετικά διαδεδομένο είδος της ελληνικής ιχθυαγοράς, εξετάζοντας τα επίπεδα μόλυνσης στον Σαρωνικό κόλπο.
Τι έδειξε η ανάλυση σε 179 δείγματα του Σαρωνικού
Στη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Fishes, οι επιστήμονες εξέτασαν τον μυϊκό ιστό 179 δειγμάτων του είδους Scomber colias, του γνωστού σε όλου μας κολιού.
Οι μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν με εξειδικευμένες φασματομετρικές μεθόδους, με στόχο να διαπιστωθεί η συγκέντρωση ολικού υδραργύρου και να αξιολογηθεί ο πιθανός διατροφικός κίνδυνος για τον καταναλωτή.
Τα ευρήματα έδειξαν ότι οι μέσες τιμές συγκέντρωσης υδραργύρου κυμάνθηκαν γενικά σε επίπεδα που παραμένουν εντός των ευρωπαϊκών ανώτατων επιτρεπτών ορίων. Ωστόσο, η έρευνα κατέγραψε σαφείς διακυμάνσεις ανάλογα με την περίοδο αλίευσης, με τα υψηλότερα ποσοστά να παρατηρούνται στις φθινοπωρινές δειγματοληψίες.
Το σημαντικότερο συμπέρασμα των ειδικών αφορά την άμεση σύνδεση της μόλυνσης με το μέγεθος του ψαριού: όσο μεγαλύτερο και βαρύτερο ήταν, τόσο υψηλότερη συγκέντρωση υδραργύρου εντοπίστηκε στους ιστούς του.
Μάλιστα, στο σενάριο μέγιστης έκθεσης για άτομα με μεγάλη και συχνή κατανάλωση τέτοιων μεγάλων ψαριών, ο δείκτης κινδύνου εμφάνισε τιμές που απαιτούν προσοχή.
Ψάρια και βαρέα μέταλλα
Ο υδράργυρος, όταν εισέρχεται στο υδάτινο περιβάλλον, μετατρέπεται από μικροοργανισμούς σε μεθυλυδράργυρο, μια ιδιαίτερα τοξική μορφή που απορροφάται εύκολα από τους ιστούς. Καθώς ένα ψάρι μεγαλώνει σε ηλικία και μέγεθος, τρέφεται διαρκώς και συσσωρεύει όλο και περισσότερες τοξικές ουσίες, τις οποίες ο οργανισμός του δεν μπορεί να αποβάλει εύκολα.
Για τον ίδιο λόγο, μεγάλα αρπακτικά ψάρια της ανοιχτής θάλασσας, όπως ο τόνος, ο ξιφίας και ο γαλέος, είναι ευρέως γνωστά για τις υψηλές συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων που μπορούν να περιέχουν.
Ο κολιός, αν και ανήκει στα πελαγικά είδη μέσου μεγέθους, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η ηλικία και το μέγεθος ενός ψαριού μπορούν να αυξήσουν το τοξικολογικό φορτίο ακόμη και σε ψάρια που γενικά θεωρούνται ασφαλή καθημερινά εδέσματα.
Η σοφή επιλογή των μικρών ψαριών στο πιάτο μας
Τα ευρήματα αυτά δεν σημαίνουν ότι πρέπει να εξοβελίσουμε τα θαλασσινά από το τραπέζι μας, αλλά υπογραμμίζουν τη σημασία των σωστών επιλογών.
Οι διατροφολόγοι και οι υγειονομικές αρχές συστήνουν συστηματικά την προτίμηση στα μικρά αφρόψαρα. Είδη όπως η σαρδέλα, ο γαύρος, η αθερίνα και το σαφρίδι έχουν σύντομο κύκλο ζωής, γεγονός που σημαίνει ότι δεν προλαβαίνουν να συσσωρεύσουν μεγάλες ποσότητες βαρέων μετάλλων στους ιστούς τους.
Τέλος, τα αφρόψαρα παραμένουν μια από τις πλουσιότερες πηγές ωφέλιμων λιπαρών οξέων, βιταμίνης D και ασβεστίου, προσφέροντας όλα τα διατροφικά πλεονεκτήματα του ψαριού με το ελάχιστο δυνατό τοξικολογικό ρίσκο.
