Η νέα πρωτοβουλία του ΟΗΕ, με επίκεντρο τις προσπάθειες της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν, επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για ένα πιθανό πλαίσιο λύσης. Ωστόσο, παρά τη διπλωματική κινητικότητα, οι προσδοκίες παραμένουν περιορισμένες, καθώς οι βασικές διαφωνίες γύρω από το μοντέλο διακυβέρνησης, την ασφάλεια, τα εδαφικά ζητήματα και τις εγγυήσεις παραμένουν ανοιχτές.
Το μοντέλο μιας χαλαρής ομοσπονδίας
Στο επίκεντρο της νέας προσέγγισης βρίσκεται η ιδέα μιας χαλαρής διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μοντέλο προβλέπει περιορισμένες αρμοδιότητες για την κεντρική κυβέρνηση, κυρίως σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, ευρωπαϊκής εκπροσώπησης και ασφάλειας, ενώ σημαντικό μέρος της εσωτερικής διακυβέρνησης θα ανήκει στις δύο συνιστώσες πολιτείες.
Η λογική αυτή επιχειρεί να απαντήσει σε ένα από τα βασικά προβλήματα προηγούμενων προσπαθειών: τον φόβο ότι μια ισχυρή κεντρική εξουσία θα δημιουργούσε νέες συγκρούσεις και αδιέξοδα. Παράλληλα, η έμφαση πλέον δίνεται περισσότερο στη σταδιακή εφαρμογή μιας συμφωνίας και στη δημιουργία συνθηκών εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Οι θέσεις Αθήνας και Άγκυρας
Με αφορμή τη συμπλήρωση 52 ετών από την εισβολή, η ελληνική πλευρά επανέλαβε τη στήριξή της σε μια λύση στη βάση των αποφάσεων του ΟΗΕ, του διεθνούς δικαίου και του ευρωπαϊκού κεκτημένου.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας χαρακτήρισε την επίλυση του Κυπριακού κορυφαία προτεραιότητα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, υπογραμμίζοντας τη στήριξη της Αθήνας στις προσπάθειες επανέναρξης των συνομιλιών. Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε λόγο για μια «ανοιχτή πληγή» και επανέλαβε τον στόχο για μια επανενωμένη Κύπρο χωρίς κατοχικό στρατό και παρωχημένα συστήματα εγγυήσεων.
{https://exchange.glomex.com/video/v-dk3bil0my8c9?integrationId=eexbs1jkg0kofln}
Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε και η παρέμβαση του προέδρου του ΠΑΣΟΚ Νίκου Ανδρουλάκη, ο οποίος τόνισε ότι η λύση θα πρέπει να βασίζεται στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και στο ευρωπαϊκό κεκτημένο, απορρίπτοντας τη λογική της διχοτόμησης.
Αντίθετα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επανέλαβε τη σταθερή θέση της Άγκυρας για στήριξη των Τουρκοκυπρίων, χαρακτηρίζοντας την Τουρκία «μητέρα πατρίδα» και εγγυήτρια δύναμη. Η τουρκική πλευρά επιμένει τα τελευταία χρόνια στη λύση δύο κρατών, θέση που δεν έχει γίνει αποδεκτή από τον ΟΗΕ και τη διεθνή κοινότητα.
Τα πολιτικά εμπόδια και ο παράγοντας χρόνος
Παρά τη νέα κινητικότητα, η επίτευξη συμφωνίας παραμένει δύσκολη. Η πολιτική συγκυρία δεν θεωρείται ιδανική, καθώς οι εκλογικοί κύκλοι και στις δύο πλευρές περιορίζουν τα περιθώρια για μεγάλους συμβιβασμούς. Στην Κυπριακή Δημοκρατία, ο Νίκος Χριστοδουλίδης καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη διατήρησης της διαπραγματευτικής διαδικασίας και στις εσωτερικές πολιτικές πιέσεις.
Παράλληλα, η στάση της Άγκυρας παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας. Μια πιθανή αλλαγή προσέγγισης της Τουρκίας θα μπορούσε να συνδεθεί με ευρύτερα ανταλλάγματα στις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς όμως να υπάρχουν μέχρι στιγμής σαφείς ενδείξεις ότι η βασική της θέση έχει μεταβληθεί.
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί τις εξελίξεις και λόγω της ευρύτερης γεωπολιτικής σημασίας της Ανατολικής Μεσογείου, από τα ενεργειακά σχέδια έως τις περιφερειακές ισορροπίες ασφαλείας. Ωστόσο, παρά το νέο παράθυρο διαλόγου, το Κυπριακό εξακολουθεί να παραμένει ένα εξαιρετικά σύνθετο ζήτημα, όπου η απόσταση ανάμεσα στις δύο πλευρές παραμένει το βασικό εμπόδιο για μια οριστική λύση.
{https://exchange.glomex.com/video/v-dk3cn6f7tyk9?integrationId=eexbs1jkg0kofln}
