Πέρα από την έντονη πολιτική επικαιρότητα στην Ελλάδα, το διήμερο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα αναμένεται να αποτελέσει το σημαντικότερο διπλωματικό γεγονός των ημερών. Με περισσότερους από 56.000 αστυνομικούς να έχουν επιστρατευθεί για τα μέτρα ασφαλείας, η τουρκική πρωτεύουσα φιλοξενεί μια Σύνοδο που διεξάγεται σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, με τον πόλεμο στην Ουκρανία να συνεχίζεται και τις ισορροπίες στο εσωτερικό της Συμμαχίας να επαναπροσδιορίζονται.
Για την Αθήνα, το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στα ελληνοτουρκικά. Το βασικό ζητούμενο είναι οι αποφάσεις που θα διαμορφώσουν τη νέα αρχιτεκτονική του ΝΑΤΟ, οι σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Τουρκίας, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι θα ανταποκριθούν στις αυξημένες απαιτήσεις της Ουάσιγκτον.
Το νέο ΝΑΤΟ της εποχής Τραμπ
Η Σύνοδος πραγματοποιείται υπό τη σκιά της στρατηγικής που προωθεί ο Ντόναλντ Τραμπ για τη Συμμαχία. Η βασική φιλοσοφία της αμερικανικής πλευράς είναι ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο τόσο του οικονομικού κόστους όσο και της επιχειρησιακής ευθύνης για την άμυνά της.
Η συζήτηση δεν αφορά μόνο την αύξηση των αμυντικών δαπανών, αλλά και το μέλλον της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Η πιθανότητα μείωσης των αμερικανικών δυνάμεων απασχολεί έντονα αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ιδιαίτερα καθώς η Ρωσία συνεχίζει τον πόλεμο στην Ουκρανία και η Ουάσιγκτον προειδοποιεί ότι η συνοχή της Συμμαχίας ενδέχεται να δοκιμαστεί ακόμη και στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Το πρόβλημα για τους Ευρωπαίους είναι ότι επί σειρά ετών οι αμυντικές επενδύσεις παρέμειναν χαμηλές και σήμερα καλούνται να καλύψουν γρήγορα ένα σημαντικό κενό αποτρεπτικής ισχύος.
Στο πλαίσιο αυτό, οι σύμμαχοι αναμένεται να παρουσιάσουν συγκεκριμένα σχέδια για την επίτευξη του στόχου αμυντικών δαπανών ύψους 5% του ΑΕΠ, χωρίς δημιουργικές λογιστικές προσεγγίσεις. Ακόμη και χώρες που είχαν εκφράσει επιφυλάξεις, όπως η Ισπανία, έχουν ήδη αυξήσει σημαντικά τους αμυντικούς προϋπολογισμούς τους.
Η συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν στο μικροσκόπιο
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την ελληνική πλευρά συγκεντρώνει η προγραμματισμένη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η οποία θα πραγματοποιηθεί πριν από την επίσημη έναρξη της Συνόδου.
Στην Αθήνα παρακολουθούν στενά εάν θα υπάρξουν ανακοινώσεις για την αμυντική συνεργασία Ουάσιγκτον και Άγκυρας. Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο ζητήματα: η πιθανή προμήθεια αμερικανικών κινητήρων για το τουρκικό μαχητικό πέμπτης γενιάς ΚΑΑΝ και κυρίως το ενδεχόμενο επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.
Η ελληνική κυβέρνηση επιθυμεί να μη διαμορφωθούν συνθήκες που θα ανοίξουν τον δρόμο για την επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα, καθώς θεωρεί ότι μια τέτοια εξέλιξη θα επηρέαζε τις ισορροπίες στην περιοχή.
Παράλληλα, η Τουρκία επιδιώκει να αποκτήσει ευρύτερο ρόλο στη νέα ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική, συμμετέχοντας σε όλους τους βασικούς τομείς της αμυντικής συνεργασίας της Ευρώπης. Ταυτόχρονα διεκδικεί τη δημιουργία δύο νέων νατοϊκών στρατηγείων, στην Κωνσταντινούπολη και στα Άδανα. Εφόσον υπάρξουν σχετικές αποφάσεις, η Αθήνα επιδιώκει η διατύπωση να αποσυνδέει ρητά τη συγκεκριμένη εξέλιξη από τις ελληνοτουρκικές ισορροπίες.
Η δύσκολη εξίσωση της Ουκρανίας
Ένα ακόμη κρίσιμο κεφάλαιο για την ελληνική αντιπροσωπεία αφορά τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας.
Όπως αναφέρει το συνδρομητικό newsletter KReport, η Ελλάδα δέχεται πίεση να διαθέσει περίπου 600 εκατ. ευρώ μέσα στο 2026 για τη στήριξη του Κιέβου. Η ελληνική θέση είναι ότι ένα τέτοιο ποσό θα πρέπει να καταβληθεί σταδιακά, σε τρεις ή τέσσερις ετήσιες δόσεις.
Παράλληλα, η Αθήνα εκφράζει επιφυλάξεις, όπως και άλλες χώρες της Συμμαχίας, απέναντι στην πρόταση του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, για μόνιμη συνεισφορά ίση με το 0,25% του ΑΕΠ κάθε κράτους υπέρ της Ουκρανίας.
Συναφές είναι και το πρόγραμμα Prioritized Ukraine Requirements List (PURL), μέσω του οποίου συγκεντρώνονται πόροι για την αγορά αμερικανικού στρατιωτικού εξοπλισμού για τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις. Η Ελλάδα έχει ήδη συνεισφέρει περισσότερα από 20 εκατ. ευρώ για το 2025 και δέχεται πιέσεις να αυξήσει τη συμμετοχή της.
Σύντομη παραμονή Μητσοτάκη στην Άγκυρα
Σε αντίθεση με το ιδιαίτερα πυκνό διπλωματικό πρόγραμμα άλλων ηγετών, η παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Άγκυρα αναμένεται να είναι περιορισμένη. Ο πρωθυπουργός θα μεταβεί στην τουρκική πρωτεύουσα την Τρίτη, θα συμμετάσχει στο δείπνο των ηγετών και στις εργασίες της Συνόδου και θα επιστρέψει στην Αθήνα αμέσως μετά τη συνέντευξη Τύπου, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν προγραμματιστεί διμερείς συναντήσεις.
{https://exchange.glomex.com/video/v-djrgs56s9rgh?integrationId=eexbs1jkg0kofln}
