Τι συμπεράσματα προκύπτουν από τον λόγο της
Η ομιλία της Μαρίας Καρυστιανού δεν εμπεριείχε ιδιαίτερες εκπλήξεις. Είχε γενικές αναφορές περί διαφθοράς στο πολιτικό σύστημα, για αποξένωση των πολιτικών ελίτ από τους πολίτες και για ατιμωρησία και έλλειψη δικαιοσύνης. Αυτό που ίσως προκάλεσε εντύπωση ήταν ότι άνοιξε μια ευρεία γκάμα θεμάτων, κυρίως στο οικονομικό πεδίο, όπου αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στις τράπεζες και στις μνημονιακές συμβάσεις του Δημοσίου, για τις οποίες απαιτεί επανέλεγχο, ασκώντας παράλληλα κριτική και στο τραπεζικό σύστημα. Διακρίθηκε επίσης μια έντονη ανάγκη διαφοροποίησης από τις υπάρχουσες πολιτικές δυνάμεις, με την κ. Καρυστιανού να τονίζει ότι το κίνημά της δεν στελεχώνεται από «επαγγελματίες» πολιτικούς.
Η «Μαρία των Τεμπών» και το «Κόμμα Καρυστιανού»
Τα Τέμπη είχαν προφανώς θέση στον λόγο της, κάνοντας λόγο μεταξύ άλλων για «σύγκρουση του καλού με του κακού». Ωστόσο, δεν αποτέλεσαν το βασικό περιεχόμενο της ομιλίας. Ίσως με τη σκέψη το κόμμα – ή κίνημα, όπως προτιμά να το προσδιορίζει – να μην πέσει στην παγίδα του μονοθεματισμού.
Βέβαια, το κόμμα Καρυστιανού δεν είναι πλέον ταυτόσημο με το λεγόμενο «Κίνημα των Τεμπών». Ο Σύλλογος Οικογενειών Θυμάτων, του οποίου ηγούνταν, διαφωνεί με τις πολιτικές της κινήσεις, ενώ σαφείς ήταν οι αιχμές του Παύλου Ασλανίδη, ο οποίος υποστήριξε ότι «ασχολούμαστε περισσότερο με το κόμμα, παρά με τη δίκη». Χαρακτηριστικό επίσης της περίστασης είναι ότι στην παρουσίαση του κόμματος δεν βρέθηκαν συγγενείς άλλων θυμάτων του δυστυχήματος. Επιβεβαιώνεται ουσιαστικά η εκτίμηση ότι διαφορετική είναι η οπτική απέναντι στη «Μαρία», την «Μητέρα των Τεμπών» και διαφορετική απέναντι στο «Κόμμα Καρυστιανού».
Αντισυστημισμός και υπερσυντηρητικές θέσεις – Με ποιους αναμένεται … «σφαγή»
Από εκεί και ύστερα, παρά την αποσύνδεσή της από το κίνημα των Τεμπών, δεν παύει να επηρεάζει σε πρώτη φάση ένα κοινό που κινείται στον χώρο της πολιτικής διαμαρτυρίας. Δεν είναι επίσης λίγοι εκείνοι που της αποδίδουν ακροδεξιά και εθνικιστικά χαρακτηριστικά, με βάση τις δηλώσεις της για τις αμβλώσεις, τα ελληνοτουρκικά και το μεταναστευτικό κατά τη διάρκεια των προηγούμενων μηνών. Αρνητικά σχόλια έχει επίσης προκαλέσει η παρουσία αντιεμβολιαστών, δραχμιστών, προσώπων με έντονη θρησκευτική ρητορική και λοιπών προσωπικοτήτων. Ωστόσο, η ίδια αποφεύγει να τοποθετηθεί στην κλίμακα δεξιάς-αριστεράς και κάνει λόγο για υπέρβαση αυτών των διαχωρισμών. Ταυτόχρονα, υπάρχει και η έντονη απόχρωση της ρωσοφιλίας, η οποία έχει προκαλέσει συζητήσεις. Υπό αυτό το πρίσμα, η Μαρία Καρυστιανού αναδιαμορφώνει το κομματικό τοπίο, επηρεάζοντας κυρίως τρία κόμματα.
Το πρώτο είναι αυτό της Νίκης, το οποίο, εξάλλου, οδεύει – με βάση τις περισσότερες μετρήσεις – εκτός Βουλής. Εξάλλου, η δικηγόρος Μαρία Γρατσία, που είχε πολιτευτεί με το κόμμα στην Α’ Αθηνών το 2023, θεωρείται το alter ego της. Εντύπωση προκάλεσε επίσης η στάση του Δημήτρη Νατσιού στα Παραπολιτικά την Τρίτη (19/5), ο οποίος άφησε ανοιχτό παράθυρο συνεργασίας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, τηρεί στάση αναμονής ώστε να διαπραγματευτεί μαζί της ένταξή του στα ψηφοδέλτια, με τις δομές του κόμματος να ενσωματώνονται στον νέο φορέα.
Το δεύτερο κόμμα που επηρεάζεται είναι εκείνο της Πλεύσης Ελευθερίας. Καρυστιανού και Κωνσταντοπούλου είχαν στενότερες σχέσεις παλαιότερα λόγω Τεμπών. Πλέον όμως αυτές θεωρούνται τυπικές. Η Ζωή Κωνσταντοπούλου αύξησε τη δημοφιλία της όταν οι διαμαρτυρίες για τα Τέμπη βρίσκονταν στην κορύφωσή τους. Για ένα διάστημα καταλάμβανε ακόμη και τη δεύτερη θέση. Πλέον, ωστόσο, κινδυνεύει να χάσει σημαντικό μέρος της εκλογικής της επιρροής λόγω εκροών προς το νέο κόμμα, καθώς τόσο εκείνο όσο και η Πλεύση εκτιμάται ότι προσεγγίζουν ένα ευρύτερο κοινό πολιτικής διαμαρτυρίας. Η πίεση που νιώθει η επικεφαλής της Πλεύσης Ελευθερίας ενδέχεται να συνδέεται με την ακόμη πιο εκρηκτική της παρουσία στη δημόσια σφαίρα τις τελευταίες ημέρες.
Από εκεί και ύστερα, αναμένεται η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» να κονταροχτυπηθεί με την Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου, κυρίως με φόντο τη Βόρεια Ελλάδα, όπου η Μαρία Καρυστιανού παρουσιάζει δυναμική, ενώ εκείνος βρισκόταν σε αρκετές μετρήσεις που αφορούν την περιοχή ακόμη και στη δεύτερη θέση, απευθυνόμενος σε ένα, κατά τα φαινόμενα, αντισυστημικό συντηρητικό κοινό. Κοινές θεωρούνται επίσης οι ρωσόφιλες τάσεις.
Τα εμπόδια
Θα αφομοιώσει λοιπόν η κυρία Καρυστιανού την επιρροή των παραπάνω τριών κομμάτων; Για τη Νίκη φαίνεται ότι έχει σοβαρές πιθανότητες να τα καταφέρει. Για τη Ζωή Κωνσταντοπούλου η υπόθεση είναι πιο δύσκολη, δεδομένης της εμπειρίας της προέδρου της Πλεύσης Ελευθερίας. Ακόμη μεγαλύτερη πρόκληση συνιστά η «μάχη» με την Ελληνική Λύση, δεδομένου ότι ο κ. Βελόπουλος διατηρεί οργανωτικά δίκτυα, ενώ διαθέτει και σημαντική μιντιακή επιρροή, όπως έχει αναδείξει έρευνα του Solomon. Επιπλέον ο κ. Βελόπουλος έχει μάθει να… επιβιώνει: Στις εκλογές του 2023 πήρε 4,5%, ενώ οι δημοσκοπήσεις τον έδειχναν κοντά στο όριο του 3%. Στις Ευρωεκλογές του επόμενου έτους βρέθηκε κοντά στο 10%.
Σε αντίθεση με τους άνωθεν «παίκτες», η Μαρία Καρυστιανού υστερεί σε πολιτική εμπειρία, κάτι που έγινε εμφανές ήδη από ορισμένες ατυχείς παρεμβάσεις της τους προηγούμενους μήνες. Παράλληλα, αμφισβητείται κατά πόσο διαθέτει ομάδα στελεχών με τα χαρακτηριστικά που απαιτούνται για έναν επιτυχημένο προεκλογικό αγώνα. Τα οργανωτικά προβλήματα προκύπτουν ήδη από την καθυστέρηση κατάθεσης καταστατικού στον Άρειο Πάγο, καθώς δημοσιογραφικές πληροφορίες αναφέρουν ότι υπάρχει ζήτημα με τον αριθμό των υπογραφών.
Από εκεί και πέρα, όσο πιο αργά γίνουν οι εκλογές τόσο περισσότερες δυσκολίες θα αντιμετωπίζει το εγχείρημα, καθώς όσο θα πυκνώνουν οι δημόσιες παρεμβάσεις της, τόσο θα αυξάνεται ο κίνδυνος να μειωθούν τα ποσοστά αποδοχής της, τα οποία κινούνται προς το παρόν κοντά στο 20%.
Ένα μονοπρόσωπο κόμμα
Το κόμμα Καρυστιανού έχει ως ενωτική συνιστώσα τη δική της παρουσία. Αυτό φαίνεται και από την προσθήκη του ονόματός της στην ονομασία του κόμματος. Ωστόσο, όπως έχει δείξει η πρόσφατη πολιτική ιστορία του τόπου, μονοπρόσωπα κόμματα (στα οποία συχνά κατατάσσονται η Πλεύση Ελευθερίας και η Ελληνική Λύση) κερδίζουν απήχηση μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα και «σβήνουν» όταν παύουν να έχουν λόγο ύπαρξης. Ασφαλέστερα συμπεράσματα, πάντως, θα προκύψουν από τις επόμενες μετρήσεις που θα περιλαμβάνουν το νέο κόμμα, αλλά και από τη δημόσια παρουσία της ίδιας και των στελεχών της. Ενδιαφέρον θα έχει επίσης η επικοινωνιακή στρατηγική που θα υιοθετήσει με φόντο τις εκλογές.
