Η Αυστρία, η Δανία, η Γερμανία, η Ελλάδα και η Ολλανδία θα πρέπει να θεσπίσουν αυστηρά προστατευτικά κιγκλιδώματα για τα ανθρώπινα δικαιώματα στα σχέδιά τους για «κόμβους επιστροφής»
Σε επιστολές που δημοσιεύθηκαν σήμερα, ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, Michael O’Flaherty, ζητά από τους υπουργούς που είναι αρμόδιοι για τη μεταναστευτική πολιτική στην Αυστρία, τη Δανία, τη Γερμανία, την Ελλάδα και την Ολλανδία να διασφαλίσουν ότι τυχόν σχέδια για «κόμβους επιστροφής» ευθυγραμμίζονται με το διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Οι πέντε κυβερνήσεις έχουν εκφράσει την πρόθεσή τους να ξεκινήσουν κοινές πρωτοβουλίες για τη δημιουργία κόμβων επιστροφής εκτός ΕΕ.
Αντλώντας από τα ευρήματα της έκθεσής του του Σεπτεμβρίου 2025, στην οποία προειδοποίησε ότι η αποστολή ανθρώπων σε κόμβους επιστροφής θα παρουσίαζε σημαντικούς κινδύνους για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ο Επίτροπος προτείνει τέσσερα βασικά «προστατευτικά κιγκλιδώματα», βασισμένα στο διεθνές δίκαιο και τα πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Πρώτον, κάθε πρωτοβουλία για τη δημιουργία κόμβων επιστροφής θα πρέπει να προηγείται μιας ολοκληρωμένης αξιολόγησης των άμεσων και έμμεσων κινδύνων για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αυτή η αξιολόγηση θα πρέπει να βασίζεται σε μια αυστηρή πραγματική και νομική ανάλυση και να οδηγεί σε ένα σχέδιο για την πρόληψη, τον μετριασμό ή την αντιμετώπιση αυτών των κινδύνων.
Δεύτερον, εάν τα κράτη μέλη προχωρήσουν με κόμβους επιστροφής, θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι αυτοί υπόκεινται σε επαρκή, ανεξάρτητη και συνεχή παρακολούθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με ισχυρούς μηχανισμούς αναθεώρησης και αναστολής.
Τρίτον, η συνεργασία στους κόμβους επιστροφής θα πρέπει να βασίζεται σε νομικά δεσμευτικές συμφωνίες που περιλαμβάνουν εκτελεστές ρήτρες ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Τέταρτον, ο κοινοβουλευτικός, δημόσιος και δικαστικός έλεγχος θα πρέπει να καταστεί δυνατός με τη δημοσιοποίηση των αξιολογήσεων κινδύνου, των σχεδίων μετριασμού, των αποτελεσμάτων της παρακολούθησης και των συμφωνιών.
